1. دیواره دفاعی گیاه در برابر آفت پسیل و بیماریهای فیزیولوژیک
فهرست مطالب
- 1 استفاده از کودهای میکروباشروع دی ماه در فصل زمستان
استفاده از کودهای میکروباشروع دی ماه در فصل زمستان
مقدمه:
دیماه دقیقاً همان زمانی است که یک مدیر باهوش، موجودی انبار خود را چک میکند. در فیزیولوژی گیاهی، ما با مفهومی به نام “انبارداری عناصر” روبرو هستیم. سوال اصلی اینجاست: چرا با شروع دیماه و زمستان آزمونهای میکرو در درختان استفاده میشود؟ پاسخ کوتاه این است که ما میخواهیم بدانیم درخت برای استارت انفجاری در بهار، چقدر سوخت در باک خود (ریشه و تنه) ذخیره کرده است. بدون این اطلاعات، خرید کود برای فصل بعد، شبیه تیراندازی در تاریکی مطلق است.
مکانیزم بازجذب (Remobilization): وقتی درختان حساب بانکی خود را پر میکنند
در طول فصل رشد، ریشهها عناصر را جذب و به برگها میفرستند. اما با سرد شدن هوا و قبل از خزان، یک اتفاق شگفتانگیز میافتد: درخت طی یک مکانیسم هوشمندانه به نام “بازجذب” یا Remobilization، عناصر حیاتی (به ویژه نیتروژن، فسفر، پتاسیم و برخی میکروها مثل روی) را از برگها بیرون کشیده و به سمت بافتهای ذخیرهای در تنه و ریشه پمپ میکند.
نکته کلیدی: این یعنی وقتی شما در دیماه از سرشاخه یا جوانه نمونهبرداری میکنید، در حال اندازهگیری “سرمایه خالص” درخت هستید. این دادهها به شما میگوید که آیا درخت توانایی بیدار شدن با قدرت را دارد یا نه.
کالبدشکافی بیوشیمیایی و معمای میکروالمنتها
حالا بیایید کمی عمیقتر شویم. وقتی میگوییم “آزمون میکرو”، دقیقاً دنبال چه چیزی هستیم؟ شاید فکر کنید نیتروژن پادشاه است، اما در زمستان و اوایل بهار، نیتروژن بدون حضور “روی” (Zinc) و “بور” (Boron) مثل یک ارتش بدون فرمانده است. چرا؟ چون مکانیزم بیداری درخت کاملاً هورمونی است و این هورمونها بدون ریزمغذیها ساخته نمیشوند.
نقش حیاتی میکروها در استارت بهاره (مکانیسمهای مولکولی)
چرا اصرار داریم که وضعیت “روی” و “بور” در دیماه چک شود؟ بیایید نگاهی به آزمایشگاه شیمی داخل گیاه بیندازیم:
۱. عنصر روی (Zn): موتور محرک اکسین
شما میدانید که جوانهها برای بیدار شدن نیاز به هورمون اکسین (Auxin) دارند.
- •
مسیر بیوشیمیایی: پیشساز اصلی اکسین (IAA)، اسید آمینهای به نام “تریپتوفان” است که آنزیمهای سازنده آن وابسته به روی هستند. - •
نتیجه فنی: کمبود روی = عدم تولید اکسین = پدیده “رزت” و تاخیر در بیداری.
۲. عنصر بور (B): معمار لوله گرده
بور تحرک کمی دارد، بنابراین ذخیره آن در جوانه قبل از گلدهی حیاتی است.
- •
مکانیزم: نقش کلیدی در ایجاد پیوندهای عرضی در پکتین دیواره سلولی. - •
چرا دیماه؟ برای رشد سریع لوله گرده (Pollen Tube). کمبود بور = ترکیدن لوله گرده و ریزش گل. 
پروتکل آزمونها؛ خاک سرد یا بافت خواب؟
یکی از سوالات چالشبرانگیز کاربران حرفهای ما این است: “آیا آزمون خاک در زمستان کافی نیست؟” پاسخ قاطعانه خیر است.
تبدیل دادههای آزمایشگاهی به استراتژی مزرعه
مهندسی معکوس چالکود: اصلاح خاک بر اساس کسری مخازن
بسیاری از کشاورزان چالکود را به صورت “چشمی” پر میکنند. اگر آزمون بافت کمبود “روی” را نشان دهد اما آزمون خاک نشان دهد “روی” بالاست، مشکل “جذب” است نه “موجودی”. در این سناریو، سولفات روی اضافه نکنید؛ بلکه با استفاده از باکتریهای تیوباسیلوس یا هیومیک اسید، قفل خاک را بشکنید.
پروتکل حیاتی فروتست (Fruit Set): تزریق وریدی به درخت
حتی بهترین چالکود هم نمیتواند نیاز لحظهای تورم جوانه را تامین کند (به دلیل کندی جریان تعرق در هوای سرد). محلولپاشی فروتست مثل تزریق وریدی، سریع و حیاتی است.
زمان طلایی
مرحله “تورم جوانه” (Swelling Bud)، وقتی فلسها باز شده اما نوک سبز دیده نمیشود.
دوز مصرف
معمولاً ۲ تا ۳ در هزار. هشدار: تست اختلاط برای جلوگیری از سوزاندن فلسها الزامی است.
pH محلول
آب تانکر را چک کنید. pH باید بین ۵.۵ تا ۶.۵ باشد تا از هیدرولیز و رسوب جلوگیری شود.
🛡️ ایمنی و تداخلات (Safety Check)
- 🚫 ممنوعیت مس: ترکیبات مسی (قارچکش) را هرگز با فروتست حاوی آمینو اسید مخلوط نکنید (سمیت شدید).
- ⚠️ روغن ولک: فاصله زمانی حداقل ۱۰ روز را بین روغن ولک و فروتست رعایت کنید (خطر خفگی جوانه).
سوالات متداول و کلیدی (FAQ)
سایر نکات مهم:
- اگر کمبود بور شدید است، هم چالکود (برای طول فصل) و هم محلولپاشی (برای گردهافشانی) ضروری است.
- سالآوری تنها با کود رفع نمیشود؛ تنظیم بار (Thinning) در کنار تغذیه هوشمند الزامی است.
نتیجهگیری نهایی: هزینه یا سرمایهگذاری؟
آزمونهای زمستانه مدیریت ریسک هستند. وقتی دقیقاً میدانید سطح بور در جوانه چقدر است، دیگر نگران ریزش گلها در بهار نخواهید بود. این یعنی کشاورزی دقیق و تضمین سود پایدار.
